در لینک زیر میتوانید گزارش روزنامهی شرق را در مورد جلسهی بزرگداشت هانری لوفور که به همت انجمن علمی دانشجویی انسانشناسی، "انسانشناسی و فرهنگ" و گروه فرهنگ و جامعهی انجمن جامعهشناسی ایران در تاریخ سهشنبه ۲۲ آذر ماه ۱۳۹۰ برگزار شد، ملاحظه فرمایید:http://sharghnewspaper.ir/Page/Paper/90/09/30/10
بیستمین سالگرد درگذشت هانری لوفورِ؛ اندیشه ای جهانی شده
سخنرانان: دکتر ناصر فکوهی ، دکتر مرتضی منادی، دکتر داور شیخاوندی
برای اطلاعات بیشتر به آدرس زیر مراجعه کنید:
انجمن علمی انسانشناسی با همکاری گروه انسانشناسی جهاد دانشگاهی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران برگزار میکند:
"محیط ، سوژه و ابژه روش شناسی میدانی در انسان شناسی "
سخنران: آقای دکتر ولی الله رمضانی
زمان: دوشنبه ۱۲/۲/۱۳۹۰ ساعت ۱۲:۳۰ الی ۱۴
مکان: اتاق جلسات جهاد دانشگاهی
جهانگرد، نسرین، ( 1378 ) ، « مکتب آنال »، تهران: جامی .
این کتاب در 112 صفحه به نگارش درآمده است.
فهرست مطالب:
مقدمه
آنال: مکتب تاریخ اجتماعی جدید
تاریخ جهانی ناممکن
پیشینه تاریخ نگاری فرانسه منابع الهام و تعدد دیدگاهها – نسل اول
دیگاههای انقلابی و بدیع فور
نسل دوم دامنه تاثیر برودل
علیت و قانون در تاریخ: مارک بلوخ آنال
نسل سوم
فرجام
جایگاه فرنان برودل در تاریخ نگاری امروز
روایت تاریخ تاریخ نگاری « تونل تاریخ » فرنان برودل و Dust
اشكالات روايات تاريخي يا تاريخ نگاری
درسهایی از تاریخ
تاریخچه و یا شرح وقایع تاریخ
کتاب نامه
نویسنده با این مقدمه شروع می کند که آنال تلاش سامانمندی برای پیدا کردن تئوریهای مود قبول است که در پرتوی آن بتوان تاریخ را تفسیر نمود. شناساندن این مکتب در تاریخ نگاری مهم است.
این کتاب سرآغازی است برای مشتاقان آشنایی با نهضت تاریخ نگاری آنال و از آنجا که منابع فارسی کمی وجود داشته است و اکثر منابع به زبان فرانسه بود نویسنده را واداشت تا خوانندگان را تا حدی با تاریخچه کوتاهی از زندگی و اندیشه های بانیان آنال و رئوس فکری آنان آشنا نماید.
آنال در برگیرنده مفاهیم روش شناسی و تاریخ نگاری است و دانشمندان فرانسوی از آن برای بهره گیری از مفاهیم انسان شناسی، زبان شناسی، جغرافی، فیزیولوژیکی ، مطالعه و بررسی تاریخ در علوم انسانی و اجتماعی بهره می گیرند. دلایل اهمیت جنبش آنال انتشار روش های آن با گستره جغرافیایی بسیار بزرگ و ناکامی پیشگامان ایدئولوژی که می خواستند در برابر نفوذ جزئی آنان سدی باشند محسوب می شد.
علاوه بر دو مؤسس مجله آنال های « تاریخی اقتصادی و اجتماعی » لوسین فور و مارک بلوخ مؤسس مجله آنال هستند. آنها نظرات ویژه را تفسیر نمودند و علاوه براین اثبات گرایی و تاریخ نگاری سنتی را در معرض سئوال قراردادند. گروه آنال نسل جدیدی را با پژوهش های نوین و در دفاع از تاریخ جامع و چند بعدی به وجود آورد و تاریخ نگاری فرانسه را مخاطب قرار داد.
مکتب تاریخ نگاری آنال در فرانسه رشد کرد و نظریه پردازان این مکتب علیه سبک و سیاق مکتب تحصلی اثبات گرایی و تاریخ نگاری فرانسوی شوریدند و ذهنی سرشار از وقایع تاریخی داشتند. بنابراین دیدگاههایی که در ظهور تاریخ موثر هستند، در این مکتب دارای اهمیت هستند. تاریخ نگاری فرانسه تا قبل از قرن نوزده تحت تاثیر رمانتیسم بود و با طرح دیدگاههای پوزیتیویستی رومانتیسم روبه افول نهاد. این دیدگاه اثباتی بر نظامی گری حاکمان، سیاست و زندگی پادشاهان تاکید می کرد و وقایع تاریخ را به شخصیت های تاریخی نسبت می دادند. با وجود افرادی چون لوسین فور، مارک بلوخ و ایجاد مکتب آنال موجب گردید تا ضرورت های معرفت شناسانه زمان درک شود. تحلیل های ساده انگارانه از رکودهای اقتصادی و اجتماعی سبب آن شد تا پیچیدگیهای پدیده های انسانی مد نظر واقع شود و بر چند بعدی بودن آنها تاکید گردد. فرنان برودل هم هدایت جریان انقلابی در تاریخ نگاری فرانسه را برعهده داشت. او در تکوین و تبیین اندبشه های مکتب آنال نقشی اساسی داشته است.
نگاه فور به تاریخ بدیع بود. او وظیفه مورخ را گردآوری داده های خام نمی دانست، بلکه سازمان دهی همه داده ها را برحسب نیازهای کنونی می دانست. مارک بلوخ نیز سعی داشت تا میدان عمل تاریخ را وسعت دهد و توجه تاریخ نگاران را به فولکلور، زبان شناسی و ماقبل تاریخ جلب نماید و اینکه حال چگونه گذشته را نشان می دهد و بالعکس گذشته چگونه باعث شکل دادن به زمان حال می گردد.
اگر مارک بلوخ و لوسین فور را سرآمدان نسل اول دیدگاه آنال بدانیم، باید از فرنان برودل و مارک فرو به عنوان پیشگامان نسل دوم یادآوری نماییم.
این مکتب با توجه به انتقاداتی چون توجه صرف به تاریخ اروپای غربی و محدود بودن در یک دوره خاص هنوز دارای کارنامه درخشان در تاریخ فرانسه است. به دلیل آنکه به تاریخ اجتماعی، اقتصادی و روان شناسی تاریخی و از جمله تاریخ جهانی امکان پیشرفت را داده است.
نگارش: خدیجه کماللو(دانشجوی ارشد مردم شناسی)
عناصری،جابر، 1368،«مردم شناسی و روانشناسی هنری»، تهران : اسپرک
این کتاب در352 صفحه به نگارش درآمده است.
مروری بر فهرست کتاب:
پیشگفتار
بخش اول : مردم شناسی هنری
مقدمه
جنبه های نمایشی مراسم آئینی در ایران( متدلوژی نمایشهای آئینی )
کاربرد قصه های عامیانه در نمایشنامه نویسی
پایگاه هنرهای تجسمی در باورهای عامه
انسان ، محیط، معماری ( درآمدی بر اسکان انسان در سرپناه )
عکاسی و مردم شناسی
فیلمهای اتنوگرافیک ( وسیله ای گویا برای ثبت میراثهای فرهنگی )
نقش تلویزیون در گسترش هنر و فرهنگ ( تلویزیون و مردم )
نقش موسیقی در جوامع ایلی و عشایری ایران
نقش صنایع دستی در جوامع عشایری روستایی ایران
سمبولیسم رنگ درفرهنگ مردم
شعر و شاعر و فرهنگ مردم
بخش دو : روان شناسی هنری
مقدمه : درآمدی برارتباط هنر وروان ( بحثی درباره روانشناسی هنری )
هنر و بهداشت روانی
درآمدی برپسیکودرام عامیانه
نقش تئاتر عروسکی در روان درمانی کودکان و نوجوانان
هنردرمانی و نقش آن در درمان کودکان معلول
کاربرد روانی هنرهای نمایشی در آموزش و پرورش کودکان و نوجوانان
نقش هنر در آسایشگاه سالمندان
نقش هنرهای دستی در درمان بیماران روانی
نقش روانی هنرهای دستی در کار درمانی
هنر درمانی و نقش آن در درمان کمرویی
عکس درمانی شیوه ای از هنر درمانی
صلیب هنر بردوش روان
موخره
کاربرد هنر در زندگی روزمره به شکل ملموسی در عبارات کتاب به نگارش در آمده است. میان هنر و مردم شناسی و از سویی دیگر میان روان شناسی و هنر ارتباطی تنگاتنگ است. از نگاه نویسنده الفت میان مردم شناسی و هنر بایستی از نگاهی نو به آن توجه شود. وجود باورها و اعتقادات به همراه مراسم آیینی، تعدد جوامع و ترسیم خصلت های مردمان در جنبه های نمایشی ، شناخت، ثبت و ضبط این مراسم برای یک پژوهشگر هنرمند دارای اهمیت درخور بوده است. برپایی نمایشهای آیینی و دقت بر ظرایف، پیامهای دقیق و پی بردن به امکانات محلی و پوشاک بازیگران محلی در کنار گریم و چهره پردازی و... ثبت می گردد. از سویی دیگر قصه های عامیانه به نحوی نمایی از فضای زندگی را نشان داده و منشأ اندیشه و موجب تجلی عواطف و باورها گردیده اند. در این بین وجود نمایشنامه نویس برای انتقال و انتخاب قصه های عامیانه مناسب و موثر برای ارائه نمایشنامه می تواند به شکل مطلوبی گویای فرهنگ غنی و پربار مردمان هر سرزمین باشد. از آنجایی که تاریخ نویسی با تصویر گری آغاز شده است، وجود سنگ مزارها و نقوش کنده کاری و اشعاری که برروی آن حک می شود نشانی از باورها و اعتقادات مردم در هرعصر و دوره ای است که عنصر هنر عامه در آن خالی از لطف نیست.پس می توان گفت: هنر مردمی از زندگی جدا نیست، بلکه در زندگی تمام ما جایگاه دارد. نویسنده عکس را وسیله ای برای نگارش تاریخ صامت یک قوم می داند که می توان لحظات مختلف زندگی مردم، نحوه پوشش، تشریفات، حالات صورت و ژستهای مربوط به بدن را به گونه ای خاص مشاهده نمود. از طرفی پژوهشگر هنرمند با کمک فیلهای ساخته شده می تواند از آداب و رسوم، مفاهیم آیینی و تنوع فرهنگی در اقالیم سرزمین پهناور آشنا شده و هنر را برای هنر در خدمت جامعه به کار بندد. نقش ونگارهای طبیعی، ترکیب رنگها دردست بافتها به راستی هنرها وصنایع دستی را برای هنرمندان روشن ساخته و به گونه ای فرهنگ اقوام را منتقل و از سویی سنت گمشده که گاه از صندوقچه سینه پیران به ارمغان داشته و ازسویی دیگرکاهنده زوال فرهنگ قومی است.
وجود رنگ در زندگی روزمره و مفاهیم همراهی کننده آن در لحظه زیست آدمیان در تمام عرصه ها به شکل اشعار تداعی کننده است: رنگرزها به هنگام رنگ کردن پارچه ها همواره زمزمه های خود را به آرزوهایشان پیوند می دادند:
سر کوه بلند رنگ می کنم رنگ
قبای میخکی رنگ می کنم رنگ
قبای میخکی آبی نمیشه
دلم از درد توخالی نمیشه
الهی رنگرز دیگت بجوشه
خودم رنگ می کنم یارم بپوشه (ص152)
گاهی این اشعار به شکلی هنرمندانه در بین موسفیدان دیده می شود. در بین اعتقادات، مثلا مهره آبی برای دفع چشم زخم و رنگ سبز به علامت خوشبختی و...می توان نشان مفاهیم رنگ را مشاهده نمود. درمان بیماریهای روانی با کمک (موسیقی ،هنرهای دستی ،سینما، نقاشی و ... )تجزیه و تحلیل وبرگشتن به سلامت روان با کمک هنربه عنوان تجلی گاه زیبایی شناسی، انتقال دهنده عواطف و احساس ازآن یادبرده شده است. نویسنده معتقد است که پیوند هنر ودرمان را بیش از این باید جدی شمرد. هنراگر درمانگر نباشد مددکار درمانگران روان است. ارسطو اولین کسی بود که اثرات بازی و نمایش را در روان تماشاگر شناخت و به بررسی آن پرداخت. در وین ژاکوب لوی مورنو روش خاصی برای درمان بیماریهای روانی پیشنهاد داد که خود مورنو آن را پسیکودرام نامید. پسیکودرام فن درمانگری است که در آن بیمار نقشی را بازی می کند که با آنچه او را آزار می دهد رابطه دارد(ص218 ). تا جایی که انسانها با کمک حرکات نمایشی، هیجانات و ناراحتیهای روانی خود را انتقال می دادند و عمل نیز برتکلم به گونه ای مقدم بوده است. در نزد ترکمنهای ایران، پرخوانها با نیایش و رقص، بیماران روانی را درمان می نمودند. در خلیج فارس هم مادرگواتی یا خلیفه در کنار بیمار می نشست و با کمک چوبدستی و آهنگ تمبوره، به درمان بیمار می پرداخت. در بخش بعدی نویسنده ، عروسک را نه تنها به عنوان سرگرمی بازیهای کودکانه می داند بلکه نقش آن را در زندگی انسان تمثیلی دانسته که برای درمان بیماران از دنیای عروسکها و دنیای واقعی می توان بهره جست. از طریق ساختن عروسکها می توان ترس کودک را به حداقل رساند. استفاده از عروسکها حتی در گفتار درمانی، نیز از کاربردهای مناسب است. کودک نیز با پاره کردن عروسک می تواند حس خشونت خود را به دیگری نشان دهد. بازی نمایشی حتی برای کودکان معلول، نیز به گونه ای سبب می گردد تا کودک به خودشناسی برسد و از طریق هنر ترسیم خطوط و به کارگیری رنگها به بهبودی روان خود کمک نماید. از سویی اهمیت هنر نمایشی و ارتباط آن با تعلیم و تربیت نیز برای کسی پوشیده نیست و گاه به عنوان وسیله آموزشی به حساب می آید. نمایش می تواند حتی میراث فرهنگ مردم را در قالب نمادها و حرکات نمادین، باورها ،آیین و سنت و... به نمایش گذارد. هنر درمانی برای درمان افراد کمرو وخجالتی نیز موثر است. افراد کمرو در اثر تمرین می توانند برکلام و بیان خود مسلط شوند و از طریق گفتار درمانی عقیده و نظر خود را بیان نمایند. عکاسی نیزیکی از گونه های ارتباط است حتی برای مثال بین یک بیمار و روانپزشک عکس درمانی موجب می شود تا بیمار با نگاه به عکس بین بیمار و روانپزشک نوعی اعتماد برقرار شود و بیمار نیز عقده ها و احساسات خود را بیان نماید. در آخر هم نویسنده معتقد است که کاربرد هنر در زندگی روزمره به گونه ای جدی و مقبول با تداوم الفت میان مردم شناسی و هنر از یک سو و هنر و روان شناسی از جانب دیگر میسر است.
نگارش : خدیجه کماللو (دانشجوی ارشد مردم شناسی)
